ĐỀ SỐ 7 - XING NHÃ TRẢ THÙ NHÀ
I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm). Đọc văn bản sau:
XING NHÃ TRẢ THÙ NHÀ
(Trích Xing Nhã – sử thi Gia – rai)
( Lược dẫn: Sau khi cúng xong, mẹ cha nuôi của Xing Nhã lấy dây, nhờ Tông Á và Tông Yuê trói Xing Nhã lại (…) Xing Nhã cố vùng vẫy. Lát sau hồn của Xing Nhã bị Giàng Trời (1) bắt. Xing Nhã chết. Linh hồn Xing Nhã bay đến nhà ông Gỗn, được ông Gỗn cho uống thuốc, tỉnh lại. Xing Nhã trở về từ giã mẹ nuôi, đi tìm kẻ thù. Vượt qua muôn trùng trở ngại, Xing Nhã tới được nhà kẻ thù. Đoạn dưới đây miêu tả cuộc chiến đấu cuối cùng của Xing Nhã với anh em Giơra Bú).
[…] Hai bên lại đánh nhau. Năm em trai của Giarơ Bú đã bỏ đầu tại gốc cây đa, bỏ than tại núi lạ. Giarơ Bú bứt rứt, ngồi không yên, nằm không được, tay trái lấy chiếc khiên, tay phải nắm cán đao, Giarơ Bú đi vào phía rẫy của Hơbia Bơlao.
Xing Nhã – (gặp Giarơ Bú) Ơ Giarơ Bú ai chạy trước?
Giarơ Bú – Hỡi con chim linh mọc chưa đủ lông cánh(2) hãy múa thử đi!
Xing Nhã quay khiên múa. Đất bụi bay mù mịt như trời tháng bảy. Xing Nhã nhảy qua trái núi, lượn qua con suối, phăng qua đầu đèo, nhanh hơn bầy chim diều, chim ó.
Giarơ Bú nhìn theo, tối mày , tối mặt, không đoán được đường đao của Xing Nhã chỉa về hướng nào.
Giarơ Bú – Được, bây giờ ta không giết được mày thì tao sẽ tìm cách phá sạch làng mày! Té ra đứa nào cũng là đầu đen máu đỏ(3) cả sao?
Xing Nhã – (ngừng múa) Ơ Giarơ Bú! Ta đang đứng ở phía mặt trời mọc đây rồi. Bây giờ thì ngươi múa đi, ta đuổi theo.
Giarơ Bú múa lúng túng, múa loanh quanh như con gà mắc nước, như sao lạc đường. Đường đao chỉ đâm vào giữa trống không.
Xing Nhã mới đi một bước, đã chém trúng ngay chân Giarơ Bú.
Xing Nhã – Ơ Giarơ Bú, máu gì chảy ở chân đấy?
Giarơ Bú – Máu con vắt ở núi Hơ mũ cắn tao.
Giarơ Bú múa tiếp, Xing Nhã chém luôn cái tay phải, chiếc đao rơi “rỏn rẻn”…
Xing Nhã – Tại sao khiên của ngươi rơi mất rồi?
Giarơ Bú – Không phải! Đó là tiếng kêu của chiếc lục lạc trẻ con chơi, tiếng vù của con diều đói gió đấy!
Giarơ Bú cố sức múa nữa nhưng lần này chưa kịp trở tay thì chiếc khiên đã bị Xing Nhã đánh vỡ tung, rơi xuống đất.
Cuối cùng đôi bên chỉ còn Pơrong Mưng(4) và Xing Nhã đánh nhau.
[…] Trên trời, dưới đất, mây mưa mù mịt, gió bão ầm ầm, đổ cây lở núi. Hai bên đánh nhau từ khi trái khơ – la chín, đến mùa kê trổ, vẫn không phân thắng bại. Cả hai đều kiệt sức, ngã trước chòi của Hơbia Bơlao.
(Cuối cùng nhờ sự giúp sức của Hơbia Bơlao, Xing Nhã giết chết Pơrong Mưng – người cuối cùng trong bảy anh em nhà Giarơ Bú, trả thù cho cha, cứu mẹ già thoát khỏi cuộc sống nô lệ)
(Theo Bùi Văn Nguyên – Đỗ Bình Trị, Tư liệu tham khảo văn học Việt Nam; tập 1: Văn học dân gian phần III, NXB Giáo dục, 1976, tr.219 – 228)
(1) Giàng Trời: ông Trời
(2) con chim linh mọc chưa đủ lông cánh: Cách nói hàm chứ sự coi thường của Gia rơ Bú dành cho Xing Nhã
(3) Đầu đen máu đỏ: ý nói cứng đầu, cứng cổ, gan góc, chẳng kiêng nể ai.
(4) Pơrong Mưng: em tra thứ bảy của Giarơ Bú
- Đề thi có giới hạn thời gian 30 phút.
- Bài làm có chế độ giám sát, HS nghiêm túc thực hiện
- Sau khi hoàn thành xong, HS truy cập vào thư mục "Cộng đồng" GV sẽ trả bài và gửi phản hồi điểm về cho HS vào ngày 10/11/2024