I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm). Đọc văn bản sau:
(Tóm tắt đoạn trước: Sau khi chiến thắng Mtao Mxây, cứu Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn thu phục thêm nhiều tôi tớ, tịch thu đất đai, của cải của kẻ địch và trở nên một tù trưởng hùng mạnh, giàu có, uy danh lẫy lừng)
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa đến. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng nằm trên võng, tóc thả trên sàn, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn không ngớt, thịt lợn ăn đến cháy đen hết ống le1, thịt dê ăn đến cháy đen hết ống lồ ô, máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây cồng dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dăm piết2. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gì có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống không biết say, ăn không biết no, chuyện trò không biết chán. Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hổ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kì nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai đi lại ngực đụng ngực. Các cô gái đi lại vú đụng vú. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao mà vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lắm la nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đống voi bầy, có bè bạn như nêm như xếp. Làm sao mà có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đâu đập tan đó, vây đâu phá nát đó như chàng?
Vì vậy, danh vang đến thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đâu đâu cũng nghe danh tiếng Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn đến. Cả miền Ê-đê Ê-ga3 ca ngợi Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng không lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác một tấm áo chiến, tai đeo nụ, sát bên mình nghênh ngang đủ giáo gươm, đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch4 ăn hoa tre, chàng Đăm Săn hiện ra là một tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ, sức chàng ngang sức voi đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sấm dậy, chàng nằm sấp thì gãy rầm sàn, chàng nằm ngửa thì gãy xà dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng5 từ trong bụng mẹ.
Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Đến đây, rượu đã nhạt, ché đã phai6, ai ở đâu về đấy, khách lần lượt ra về.
(Khan Đăm Săn-, Nguyễn Hữu Thấu dịch, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003)
(1) Le: Một loài cây rừng, hình dạng giống cây trúc, thân nhỏ và cứng
(2) Hoa dăm piết: Một loài hoa rừng màu đỏ tươi
(3) Ê-đê Ê-ga: Người Ê đê dùng từ này để gọi tất cả các tộc người thiểu số ở Tây Nguyên
(4) Chim ghếch: Một loài chim rừng
(5) Nguyên văn: Knhông – từ này có nhiều nghĩa, tùy theo từng văn cảnh. Ở đâu có thể hiểu theo nghĩa: tính ngang tàng, ko hề biết sợ gì, không hề biết sợ ai
(6) Ché đã phai: Cách nói của người Ê đê mang hàm nghĩa ché đã cạn rượu