Xúy Vân giả dại

(Trích vở chèo Kim Nham)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

 Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của văn bản chèo hoặc tuồng như: đề tài, tính vô danh, tích truyện, nhân vật, lời thoại, phương thức lưu truyền; phát hiện được các giá trị đạo đức, văn hoá từ văn bản được học.

 Nhận biết và phân tích được bối cảnh lịch sử - văn hóa được thể iện trong chèo.

II. TRI THỨC NGỮ VĂN

Chèo là một loại hình kịch hát dân gian, phổ biến ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, thường được diễn ở sân đình trong thời gian có các lễ hội. Về sau, chèo được chuyên nghiệp hoá dần với sự hình thành của các gánh chèo, đoàn chèo.

Nghệ thuật chèo mang tính tổng hợp, có sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa nói, hát, múa với sự hỗ trợ của các đạo cụ, nhạc khí dân tộc độc đáo, trên cơ sở một tích trò (tích truyện, chèo bản) có sẵn.

Tích trò là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của vở chèo, làm điểm tựa cho toàn bộ hoạt động biểu diễn. Tuy có tính ổn định nhưng vẫn cho phép thêm thắt, sáng tạo. Tích trò thường dựa vào truyện cổ tích hoặc truyện Nôm, gần gũi với khán giả bình dân.

Nhân vật của chèo không xa lạ với đời sống thường ngày, gồm nhiều tầng lớp xã hội, có địa vị, nghề nghiệp, giới tính, tuổi tác khác nhau. Theo tính cách, nhân vật chèo được chia thành hai loại chính: vai chính (tích cực) và vai lệch (tiêu cực). Những vai nữ và vai hề thường để lại nhiều ấn tượng sâu sắc.

III. ĐỌC VĂN BẢN 

Đây là thể loại mới, có thể gây những khó khăn trong quá trình tiếp nhận. Học sinh cần đọc kĩ văn bản Xúy Vân giả dại trong SGK tr. 127, đọc chú thích chân trang, trả lời các câu hỏi hướng dẫn trong khi đọc, xem trích đoạn được biểu diễn trên sân khấu chèo qua link dưới đây:

TRÍCH ĐOẠN CHÈO XUÝ VÂN GIẢ DẠI

Xuý Vân giả dại

IV. TRI THỨC KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Vở chèo Kim Nhan

Tóm tắt nội dung:

Vở chèo kể tích Kim Nham – một học trò nghèo từ Nam Định lên Tràng An (Hà Nội) trọ học, được huyện Tể gả con gái là Xúy Vân – một cô gái nết na, thuỳ mị.

Trong khi chờ đợi chồng “dùi mài kinh sử” xa nhà, Xúy Vân bị Trần Phương – một gã nhà giàu nổi tiếng phong tình ở Đông Ngàn (Bắc Ninh) tán tỉnh và xui nàng giả dại để thoát khỏi Kim Nham.

Xúy Vân giả điên, Kim Nham tận tình chạy chữa không được đành phải trả tự do cho nàng.

Trần Phương bội hứa, Xúy Vân đau khổ và điên thật.

Kim Nham thành đạt, được bổ làm quan. Nhận ra vợ cũ điên dại phải đi ăn xin, Kim Nham bỏ nén bạc vào nắm cơm sai người đem cho, Xúy Vân nhận ra và xấu hổ nhảy xuống sông tự vẫn.

Giá trị nội dung, nghệ thuật:

+ Kim Nham nêu cao bài học đạo lí khi thể hiện quan hệ gia đình, chồng vợ, đồng thời cũng bộc lộ sự cảm thông đối với thân phận người phụ nữ trong xã hội nam quyền xưa.

+ Kim Nham hội tụ những tinh hoa của nghệ thuật chèo, vừa giàu tính bi kịch, vừa đầy tính hài hước, có những lớp những màn hết sức đặc sắc, gắn liền với tài năng biểu diễn của nhiều nghệ sĩ qua nhiều đời.

 

Trò chơi "Giải ô chữ"

V. NHIỆM VỤ TRƯỚC KHI ĐẾN LỚP

1. Đọc văn bản

- Tìm hiểu tri thức Ngữ văn qua thẻ ghi nhớ Flashcard.

- Đọc văn bản Xúy Vân giả dại (Trích vở chèo Kim Nham)

- Nghe audio đọc tác phẩm

- Xem, gạch chân các từ khóa nội dung về văn bản Xúy Vân giả dại và vở chèo Kim Nham, chú ý các thẻ đọc xuất hiện trong bài.

- Thực hiện trò chơi “Giải ô chữ” trên website.

2. Nghe và thực hiện các nhiệm vụ trong bài giảng Scorm

- Tóm tắt vở chèo Kim Nham vào vở ghi

- Nêu nguyên nhân dẫn đến hành động giả dại của Xúy Vân?

- Hãy tìm đoạn lời thoại thể hiện rõ ngôn ngữ điên của nhân vật Xúy Vân và nêu những căn cứ để em có thể xác định như vậy.

- Nhân vật Xúy Vân có những mâu thuẫn giằng xé trong nội tâm giữa khát vọng và bổn phận, giữa tha thiết chờ đợi hạnh phúc và cảm giác vô vọng tự thấy mình dở dang. Hãy chọn phân tích một đoạn lời thoại thể hiện rõ điều đó.

- Hoàn thành hệ thống câu hỏi trên ispring.

3. Chia sẻ cảm nhận trên thư mục Cộng đồng

- Các em truy cập thư mục “Cộng đồng” ghi lại những băn khoăn về các tác giả và văn bản.

- Em nghĩ sao nếu có người đề nghị em dành thời gian để xem một vở chèo cổ?

Loading...